MektupTurgay Gönenç
“Bir de ‘düşgücü-imgelem-anı’ sorununa değinmiştim. Aldo Tassone’nin Akira Kurosawa adlı kitabının ilk sayfasında şu cümlenin altını çizmiştim: “- Proust- vari bir deyişle söyleyecek olursak – Bir sanatçının düşgücü zenginliğinin kaynağı gürlüğü, anılarının güçlülüğünden kaynaklanır.” O derste ‘düşgücü’ konusunda söylediğimin tam karşılığı bu tümce. Örneğin Chagall’ın resimlerini incelediğimizde olağanüstü zengin bir düşgücüyle karşılaşırız. Tüm düşsel, gerçeküstü görünümüne karşın, gerçeğin şiir yüklü karşılığıdır onlar. Chagall’ın düşgücü zenginliğinin kaynağı ve gürlüğü, doğduğu yer olan Vittebsk kasabasıyla ilgili anılarının güçlülüğüdür. Burada düşsel, gerçeküstü görüntüler olan her şey, Chagall’ın yaşamının gerçek karşılığıdır; ancak, böylesi güçlü anılar, yaşanmışlıklar dönüştürülebilir düşsel olanı gerçekliğe, diyorum.”
Turgay Gönenç
(Düşsel olanın gerçekliği, Beni ırmak boylarına götür anne adlı kitaptan s 164, Can Yayınları 2000)
